In het kader van de geplande invoering van een meerwaardebelasting op financiële activa voor meerwaarden gerealiseerd vanaf 1 januari 2026, zullen financiële instellingen in bepaalde gevallen optreden als inhoudingsplichtige voor deze belasting. Aangezien de nieuwe wetgeving in werking zal treden met terugwerkende kracht, zien we in de praktijk dat deze instellingen hun cliënten momenteel contacteren met de vraag om een keuze te maken tussen een opt-in- of opt-out-systeem voor de inning van deze belasting.
Om de praktische uitvoering haalbaar te houden voor zowel financiële instellingen als belastingplichtigen, zijn recent via amendementen diverse overgangstermijnen en deadlines versoepeld, dewelke ook in dit artikel worden besproken.
De keuze voor een opt-in of opt-out bepaalt of de financiële instelling de belasting automatisch zal inhouden bij de realisatie van een meerwaarde, dan wel of de belastingplichtige zelf instaat voor de aangifte en betaling ervan via de aangifte in de personenbelasting.
Opt-in: inhouding aan de bron
Bij een opt-in zal de financiële instelling de meerwaardebelasting automatisch inhouden wanneer een belastbare meerwaarde wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld bij de verkoop van aandelen, fondsen of andere financiële instrumenten. De instelling zal in dat geval de gerealiseerde meerwaarde berekenen, de inhouding van 10% verrichten en deze doorstorten aan de fiscus.
Deze inhouding werkt in principe bevrijdend: u hoeft de betrokken meerwaarden dan niet meer op te nemen in uw aangifte in de personenbelasting. Dit geldt echter enkel indien u geen gebruik wenst te maken van de jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR of de verrekening van minderwaarden. In dat geval is een aangifte alsnog noodzakelijk om de te veel betaalde belasting terug te vorderen (zie verder).
Dit systeem kan in de praktijk een administratieve vereenvoudiging betekenen, aangezien de belasting in principe onmiddellijk via de financiële instelling wordt afgehandeld. Het is echter belangrijk te beseffen dat een financiële instelling geen rekening zal houden met eventuele minderwaarden die gerealiseerd werden, noch met de jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR.
Indien de belastingplichtige deze vrijstelling wil toepassen of minderwaarden wil verrekenen, zal hij of zij dit in de praktijk alsnog via de aangifte in de personenbelasting moeten rechtzetten. In dat geval kan een eventueel te veel ingehouden belasting nadien worden gerecupereerd via de belastingaangifte. Gelieve hierbij te noteren dat het tot twee jaar kan duren vooraleer u de ingehouden meerwaardebelasting (gedeeltelijk) terugkrijgt van de fiscus.
Belangrijk om te weten is dat de verplichte inhouding door financiële instellingen is uitgesteld naar 1 juni 2026. Voor de winsten die u boekt in de eerste vijf maanden van het jaar (januari t.e.m. mei) is er een specifieke regeling: u kunt de betrokken financiële instelling verzoeken om op deze bedragen vrijwillig een afhouding te doen die gelijkstaat aan de belasting. Hiermee vermijdt u dat u deze transacties later zelf nog moet opnemen in uw belastingaangifte. Voor dit specifieke verzoek heeft u de tijd tot 31 augustus 2026.
Opt-out: zelf aangeven via de belastingaangifte
Bij een opt-out wordt de meerwaardebelasting niet door de financiële instelling ingehouden. De belastingplichtige kiest er dan zelf voor verantwoordelijk te zijn voor het correct opnemen van de meerwaarde in de aangifte in de personenbelasting en het betalen van de verschuldigde belasting.
Dit systeem biedt meer flexibiliteit. Zo kan de belastingplichtige bij de aangifte in de personenbelasting onmiddellijk rekening houden met de jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR, alsook met eventuele gerealiseerde minderwaarden.
Indien u overweegt om de belasting zelf af te wikkelen via de opt-outregeling, zijn er enkele punten die bijzondere aandacht verdienen. Allereerst is er het aspect van rapportering en privacy: hoewel er geen belasting aan de bron wordt afgehouden, is de financiële instelling bij een opt-out wettelijk verplicht om uw gegevens te melden aan de belastingadministratie. De fiscus ontvangt hierbij informatie over uw identiteit, de gemaakte keuze en de totale gerealiseerde meerwaarden, waardoor de anonimiteit die het opt-in-systeem kenmerkt, hier vervalt.
Daarnaast geldt voor gezamenlijke rekeningen een strikte unanimiteitsregel. De opt-out kan enkel worden toegepast indien alle rekeninghouders hiermee instemmen. Bij gebrek aan een eensgezinde keuze wordt de belasting alsnog aan de bron ingehouden.
Door de recente aanpassingen in het wetsontwerp heeft u meer tijd gekregen voor deze beslissing. De uiterste datum om uw keuze voor de opt-out door te geven aan uw financiële instelling is verschoven van eind juni naar 31 augustus 2026. Deze keuze geldt dan met terugwerkende kracht voor het volledige inkomstenjaar 2026 en blijft ook de jaren daarna van kracht, tenzij u dit herroept.
Welke keuze is aangewezen?
De keuze vereist een zorgvuldige beoordeling van uw specifieke situatie. De belangrijkste factoren hierbij zijn:
• de mate waarin de belastingplichtige gebruik wil maken van de jaarlijkse vrijstelling, evenals de verrekening van eventuele minderwaarden: bij een opt-out kunt u de vrijstelling van 10.000 EUR alsook de minderwaarden onmiddellijk verrekenen in de aangifte zonder op een teruggave te wachten;
• de voorkeur voor anonimiteit: via de opt-in wordt een anonieme afwikkeling aan de bron mogelijk en hoeft er nadien niets meer opgenomen te worden in de aangifte in de personenbelasting;
• de instemming van mederekeninghouders: de mogelijkheid/noodzaak om tot een unanieme beslissing te komen op gezamenlijke rekeningen;
• cashflow: bij een opt-out blijft de belastingplichtige over meer middelen beschikken, aangezien de belasting pas via de personenbelasting wordt afgerekend. Dit kan een tijdelijk cashflowvoordeel opleveren, terwijl bij een opt-in de belasting onmiddellijk aan de bron wordt ingehouden.
Aangezien financiële instellingen momenteel actief cliënten aanschrijven om hun keuze kenbaar te maken, kan het nuttig zijn om deze beslissing vooraf te evalueren. Wij volgen de ontwikkelingen rond de meerwaardebelasting op de voet en staan klaar om u te begeleiden bij deze keuze. Indien u vragen heeft over de toepassing van deze nieuwe regeling of wenst te bespreken welke aanpak in uw specifieke situatie het meest aangewezen is, kan u steeds contact opnemen met ons.
