Nieuwe meerwaardebelasting: politiek akkoord bereikt. Wat weten we al?

Disclaimer: dit artikel wordt regelmatig bijgewerkt op basis van de meest recente officiële informatie.

Wie wordt getroffen?

De belasting treft natuurlijke personen in de personenbelasting en rechtspersonen die aan de rechtspersonenbelasting onderworpen zijn (zoals vzw’s en private stichtingen). Er geldt een uitsluiting voor erkende instellingen die gemachtigd zijn om fiscaal aftrekbare giften te ontvangen.

Welke activa?

Hoewel nog niet specifiek herhaald, zal de belasting wellicht nog steeds van toepassing zijn op meerwaarden op de volgende ‘financiële activa’:

• Aandelen, obligaties (tenzij de Reynderstaks van toepassing is), derivaten, ETF’s
• Bepaalde levensverzekeringsproducten (tak 21, 23, 26)
• Crypto-activa
• Valuta en beleggingsgoud

Groepsverzekeringen, pensioenfondsen en de derde pensioenpijler blijven uitgesloten van het toepassingsgebied. Voor deze activa blijft dus het bestaande fiscale regime gelden.

Wanneer is belasting verschuldigd?

De belasting wordt geheven bij een overdracht onder bezwarende titel, buiten het beroepskader. Schenkingen, erfenissen en inbrengen in huwelijksgemeenschappen werden in het eerdere voorontwerp vrijgesteld, al werd meegedeeld dat bij latere verkoop door de verkrijger alsnog wordt gekeken naar de historische aanschaffingswaarde van de oorspronkelijke eigenaar. Wij kunnen aannemen dat deze lezing blijft bestaan in het meest recente compromis.

In het eerdere voorontwerp werden trouwens ook de volgende situaties gelijkgesteld met een overdracht:

• De uitkering bij leven van verzekeringscontracten
• De verhuis van de fiscale woonplaats of zetel van fortuin naar het buitenland (‘exit tax’), met heffing op latente meerwaarden
• Overdrachten aan niet-inwoners

In het compromis wordt nu de zogenaamde ‘exit tax’ anders ingevuld. Wanneer een belastingplichtige zijn of haar fiscale woonplaats naar het buitenland verplaatst, zal hij/zij gedurende een periode van twee jaar verplicht blijven rapporteren over zijn/haar financiële activa en de eventuele gerealiseerde meerwaarden daarop. Op die manier wil de regering vermijden dat belastingplichtigen zich strategisch buiten België vestigen om specifiek de toepassing van de meerwaardebelasting te ontwijken. Na het tweede jaar kan men dus in principe wel vertrekken naar het buitenland zonder de meerwaardebelasting te betalen.

Algemeen regime: 10% belasting

Het standaardtarief blijft 10% op gerealiseerde meerwaarden. Nieuw is de verfijnde regeling rond de jaarlijkse belastingvrije drempel:

• Basisvrijstelling van €10.000 per persoon per jaar
• Overdraagbaarheid van ongebruikte vrijstelling: wie de vrijstelling niet gebruikt, kan de vrijstelling telkens €1.000 per jaar gedurende maximaal vijf jaar doorschuiven
• Wie slechts occasioneel (bv. eenmaal per vijf jaar) een meerwaarde realiseert, kan zo maximaal €15.000 aan vrijstelling genieten (voor koppels: €30.000)
• De basisvrijstelling wordt jaarlijks geïndexeerd

De eerder voorgestelde vrijstelling voor aandelen die meer dan tien jaar werden aangehouden, verdwijnt definitief.

Bijzonder regime: aanmerkelijk belang

Voor belastingplichtigen met een aanmerkelijk belang (20% of meer) geldt een apart regime:

• Een vrijstelling tot €1 miljoen aan meerwaarden, maar slechts eenmaal per vijf jaar en per persoon
• Boven de €1 miljoen gelden progressieve tarieven, vermoedelijk zoals eerder voorgesteld:
  • 1,25% tussen €1M en €2,5M
  • 2,5% tussen €2,5M en €5M
  • 5% tussen €5M en €10M
  • 10% boven €10M

De vrijstelling geldt ook voor holdings, patrimonium- en managementvennootschappen (‘passieve vennootschappen’), ondanks eerdere voorstellen om deze uit te sluiten.

Wie minder dan 20% bezit, valt onder het algemene regime.

Ten opzichte van de eerdere tekst zijn er belangrijke wijzigingen doorgevoerd in het bijzonder regime voor aanmerkelijk belang. Waar vroeger nog sprake was van een vrijstelling van €1 miljoen die cumulatief kon gelden voor personen die samen met verwanten of via controlevennootschappen (zoals een eigen holding) de drempel van 20% overschreden, wordt de vrijstelling nu strikt per persoon toegepast en kan ze niet worden gebundeld met familieleden of (wellicht) tussen vennootschappen. Ook de frequentie wordt aangescherpt: de vrijstelling van €1 miljoen geldt slechts eenmaal per vijf jaar, in plaats van jaarlijks.

Interne meerwaarden: 33% heffing

Interne overdrachten binnen structuren onder controle van de belastingplichtige blijven geviseerd. Meerwaarden gerealiseerd bij overdracht aan een verbonden vennootschap zouden onderworpen worden aan een afzonderlijk tarief van 33%. De vraag rijst of deze belasting van 33% ook geldt bij inbrengverrichtingen of enkel bij een verkoop. Gelet op de specifieke regeling van toepassing op inbrengverrichtingen, lijken deze buiten schot te blijven.

Waardering van activa

De belastbare meerwaarde is wellicht nog steeds het verschil tussen verkoopprijs en aanschaffingswaarde (zonder kosten). Als referentiepunt geldt de slotkoers of waarde op 31 december 2025. Gedurende vijf jaar na inwerkingtreding kan men opteren voor een historische aanschaffingswaarde, indien die hoger ligt en voldoende bewijs wordt geleverd.

In de eerdere teksten wordt de aanschaffingswaarde als volgt bepaald:

• Voor beursgenoteerde activa: slotkoers op 31 december 2025
• Voor niet-beursgenoteerde activa: de hoogste van:
  • Waarde bij overdracht tussen onafhankelijke partijen in 2025;
  • Waarde bij oprichting of kapitaalverhoging in 2025
  • Contractuele waardering
  • Eigen vermogen + 4x EBITDA
  • Alternatief: onafhankelijke waardering door een bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant vóór eind 2026
• Voor aandelen of opties onder de Aandelenoptiewet van 26 maart 1999
  • Waarde bij uitoefening (aandelen)
  • Marktwaarde bij mogelijke uitoefening (opties)
• Voor aandelen verkregen met prijsreductie: waarde op het moment van verwerving

Voor levensverzekeringsproducten geldt het verschil tussen de uitkering en de gestorte premies als belastbare basis.

Belasting wordt enkel geheven op waardestijgingen tijdens de periode dat de belastingplichtige Belgisch rijksinwoner was.

Opmerking: het is momenteel nog niet bevestigd of deze waarderingsregels ongewijzigd worden overgenomen in de finale wettekst. Verdere verduidelijking van de administratie wordt snel verwacht.

Reynderstaks blijft (gedeeltelijk)

De eerder voorgestelde afschaffing van de Reynderstaks werd uiteindelijk niet weerhouden. De taks blijft bestaan, maar zal voortaan enkel de intrestcomponent van obligatiebeleggingen treffen. Winsten die vandaag buiten de Reynderstaks vallen, zullen wél in de meerwaardebelasting worden betrokken.

Heffing en rapportering

De belasting zal vermoedelijk via bronheffing door Belgische financiële tussenpersonen worden geïnd. In andere gevallen zal de aangifte via de personenbelasting moeten verlopen. Voor wie zijn vrijstellingen optimaal wil benutten of een beroep doet op een historische waarde, zal een correcte aangifte cruciaal zijn. Zo luidde althans de eerdere lezing, al wachten we op dit punt nog op bevestiging en verdere praktische verduidelijkingen van de administratie.

Wat nu?

De concrete wetteksten moeten nog gepubliceerd worden en mogelijk volgen er nog technische verfijningen. Toch is het duidelijk dat de nieuwe meerwaardebelasting een ingrijpende hervorming vormt voor Belgische beleggers, vermogende families en patrimoniumstructuren. Moore Belgium volgt het dossier nauwgezet op en staat klaar om cliënten bij te staan bij:

• Het in kaart brengen van hun potentieel belastbare posities
• De optimalisatie van bestaande structuren vóór 1 januari 2026
• De correcte waardering en rapportering van activa

Heeft u vragen over de meerwaardebelasting? Aarzel niet om contact op te nemen met onze experten.