Auteursrechten in de IT: wat verandert er in 2026?

Deze hervorming is uitstekend nieuws voor zowel ondernemingen in de IT-sector als zelfstandigen en bedrijfsleiders die hun activiteit uitoefenen via een managementvennootschap. Dat betekent echter niet dat alle ontwikkelaars automatisch van het regime kunnen genieten. Een voorafgaande analyse blijft noodzakelijk om zowel de fiscale als de sociale behandeling van het regime correct en veilig toe te passen.

Waarom deze hervorming?

Tot en met 2022 konden softwareontwikkelaars gebruikmaken van het fiscale regime voor auteursrechten.

De hervorming die in 2023 in werking trad, sloot computerprogramma's echter uit van het toepassingsgebied van het regime. Daardoor verloren softwareontwikkelaars dit fiscale voordeel.

De nieuwe wet draait deze uitsluiting terug door computerprogramma's opnieuw op te nemen in artikel 17, § 1, 5°, van het WIB 92. Software wordt daardoor opnieuw beschouwd als een werk dat in aanmerking kan komen voor het fiscale regime voor auteursrechten.

Wie kan van het regime genieten?

De hervorming heeft niet alleen betrekking op softwareontwikkelaars.

Afhankelijk van de uitgeoefende functie en de aard van de prestaties kan het regime onder meer van toepassing zijn op:

• software developers;
• software engineers;
• software architects;
• DevOps engineers;
• bepaalde UX/UI designers;
• technical writers;
• meer algemeen, iedereen die bijdraagt aan de creatie van een origineel werk dat door het auteursrecht wordt beschermd.

Of iemand in aanmerking komt, hangt echter af van de activiteiten die daadwerkelijk worden uitgeoefend en niet van de functietitel.

Valt intern ontwikkelde software ook onder het regime?

Dit was een van de belangrijkste vragen die de hervorming opriep.

Het auteursrechtenregime vereist dat de rechten aan een derde worden overgedragen of in licentie worden gegeven, onder meer met het oog op mededeling aan het publiek, uitvoering, openbare opvoering of reproductie.

Deze voorwaarde kon de indruk wekken dat software die uitsluitend voor intern gebruik binnen een onderneming of voor één specifieke klant wordt ontwikkeld, uitgesloten was.

De minister van Financiën heeft hierover onlangs een belangrijke verduidelijking gegeven tijdens de parlementaire werkzaamheden. Hij bevestigde dat deze verschillende exploitatievormen alternatieven zijn en dat het laden, uitvoeren, weergeven, doorgeven of opslaan van software als reproductiehandelingen wordt beschouwd.

In de praktijk betekent deze verduidelijking dat interne ontwikkelingen, software op maat en applicaties die voor een specifieke klant worden ontwikkeld eveneens onder het auteursrechtenregime kunnen vallen, op voorwaarde dat ook aan de andere voorwaarden is voldaan.

Het regime blijft onderworpen aan strikte voorwaarden

De heropname van software betekent niet dat elke zelfstandige ontwikkelaar automatisch een deel van zijn vergoeding in de vorm van auteursrechten kan ontvangen.

Net als in andere sectoren moet aan verschillende voorwaarden worden voldaan.

De begunstigde van het regime moet onder meer kunnen aantonen:

• dat er sprake is van een originele creatie die door het auteursrecht wordt beschermd;
• dat de rechten daadwerkelijk worden overgedragen of in licentie worden gegeven;
• dat de vergoeding die voor de overdracht of licentieverlening van de auteursrechten wordt toegekend economisch verantwoord is;
• dat er voldoende documentatie beschikbaar is om de creaties en de overgedragen rechten aan te tonen.

Het Grondwettelijk Hof en de recente praktijk van de Dienst Voorafgaande Beslissingen benadrukken dat alleen prestaties met een reële creatieve dimensie voor het regime in aanmerking kunnen komen.

De forfaitaire kostenaftrek verdwijnt

De hervorming bevat ook een minder gunstige maatregel.

Sinds 1 januari 2026 kunnen begunstigden die niet over een kunstwerkattest beschikken geen forfaitaire kostenaftrek meer toepassen op hun inkomsten uit auteursrechten.

Het regime blijft dus fiscaal interessant, maar het voordeel is kleiner dan vóór de hervorming.

Wat zijn de gevolgen voor de sociale zekerheid?

De sociale behandeling van inkomsten uit auteursrechten verschilt naargelang de begunstigde zijn activiteit uitoefent als werknemer of als zelfstandige.

Werknemers

Voor werknemers blijft de situatie vandaag onzeker.

Hoewel de wetgever softwareontwikkelaars opnieuw heeft opgenomen in het fiscale regime voor auteursrechten, heeft de RSZ zijn administratieve instructies tot op heden niet aangepast. Die verwijzen nog steeds naar werken die vallen onder boek XI, titel 5, van het Wetboek van Economisch Recht, zonder rekening te houden met de heropname van computerprogramma's.

In de praktijk vraagt dit gebrek aan afstemming tussen het fiscale recht en de RSZ-regelgeving om de nodige voorzichtigheid bij de invoering van een auteursrechtenregeling voor werknemers.

Zelfstandigen

Voor zelfstandigen ligt de situatie anders.

Zelfstandigen vallen niet onder de RSZ-regelgeving. De vraag moet worden beoordeeld in het kader van het sociaal statuut van de zelfstandigen en meer bepaald artikel 5 van het koninklijk besluit nr. 38 van 27 juli 1967. Tot op heden hebben de socialezekerheidsinstellingen geen specifieke verduidelijkingen gegeven over de gevolgen van de heropname van software in het fiscale regime voor auteursrechten.

Volgens de rechtsleer kan deze bepaling van toepassing zijn wanneer de ontvangen inkomsten daadwerkelijk voortvloeien uit de overdracht of licentieverlening van auteursrechten en wanneer aan de voorwaarden van artikel 5 is voldaan. Deze analyse loopt echter niet vooruit op de beoordeling die de socialezekerheidsinstellingen kunnen maken op basis van de specifieke omstandigheden van elk dossier.

In de praktijk volstaat het dus niet dat inkomsten fiscaal als inkomsten uit auteursrechten worden beschouwd om automatisch aan sociale bijdragen te ontsnappen. Een analyse per dossier blijft noodzakelijk.

Hoe zit het met managementvennootschappen?

Veel IT-professionals oefenen hun activiteiten vandaag uit via een managementvennootschap. Het gebruik van zo'n structuur vormt op zich geen belemmering voor de toepassing van het fiscale regime voor auteursrechten.

Tot op heden heeft de Dienst Voorafgaande Beslissingen nog geen beslissing gepubliceerd die specifiek betrekking heeft op de toepassing van het regime op softwareontwikkelaars sinds hun heropname in het auteursrechtenregime. Verschillende beslissingen uit 2025 in andere sectoren bieden wel nuttige inzichten in de methode die de DVB hanteert om de toepassing van het regime te beoordelen voor bedrijfsleiders die een vergoeding ontvangen voor de overdracht of licentieverlening van hun auteursrechten. Hoewel deze beslissingen betrekking hebben op andere sectoren, lijken de principes die eruit naar voren komen volledig toepasbaar op de IT-sector sinds computerprogramma's opnieuw onder het fiscale regime voor auteursrechten vallen.

Uit deze beslissingen blijkt onder meer dat de DVB zich niet beperkt tot het nagaan of er sprake is van een beschermd werk. De dienst onderzoekt ook:

• de werkelijk creatieve aard van de activiteiten van de bedrijfsleider;
• het aandeel van de creatieve prestaties ten opzichte van de andere geleverde prestaties;
• het bestaan van een overeenkomst die de overdracht of licentieverlening van de auteursrechten regelt;
• de methode waarmee de vergoeding voor de auteursrechten wordt bepaald en de mate waarin die economisch verantwoord is;
• de documentatie waarmee de gecreëerde werken en de daadwerkelijk overgedragen rechten kunnen worden geïdentificeerd.

Deze beslissingen bevestigen ook de praktijk van de Dienst Voorafgaande Beslissingen, die een forfaitaire waardering van auteursrechten aanvaardt op voorwaarde dat die gebaseerd is op een objectieve, consistente en voldoende gedocumenteerde methode, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met het werkelijke aandeel van de creatieve activiteiten van de bedrijfsleider. Een gestandaardiseerde aanpak of een methode waarbij automatisch vaste percentages worden toegepast, is daarentegen niet aan te raden. Elke situatie moet individueel worden beoordeeld op basis van de specifieke omstandigheden.

In de praktijk doen managementvennootschappen die een dergelijke regeling willen invoeren er goed aan om de gerealiseerde creaties, de manier waarop de rechten worden overgedragen of in licentie worden gegeven en de gebruikte waarderingsmethode nauwkeurig te documenteren. Bij gevoelige dossiers of wanneer er aanzienlijke bedragen mee gemoeid zijn, kan een voorafgaande beslissing zekerheid bieden over de beoogde fiscale behandeling.

Hoe voer je een auteursrechtenregeling in?

De invoering van een auteursrechtenregeling vereist een correcte juridische en fiscale structurering.

Dat houdt onder meer in:

• een analyse van de betrokken functies;
• het identificeren van creaties die voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking kunnen komen;
• het opstellen of aanpassen van contractuele bepalingen over intellectuele eigendom;
• het samenstellen van technische en juridische documentatie die de creaties kan aantonen;
• het bepalen van een economisch verantwoorde vergoeding voor de auteursrechten;
• idealiter, het verkrijgen van een voorafgaande beslissing (ruling) om zekerheid te krijgen over de gekozen fiscale behandeling.

Conclusie

De terugkeer van auteursrechten in de IT-sector biedt belangrijke mogelijkheden voor ondernemingen, zelfstandigen en bedrijfsleiders die hun activiteit via een managementvennootschap uitoefenen.

Dankzij deze hervorming kunnen zij opnieuw gebruikmaken van een aantrekkelijk fiscaal regime. De toepassing ervan vereist echter een grondige analyse van de voorwaarden, zowel op fiscaal vlak als op het vlak van de sociale zekerheid.

Ons Tax & Legal-team begeleidt werkgevers, zelfstandigen en bedrijfsleiders bij de analyse van hun situatie, de structurering van overeenkomsten rond intellectuele eigendom, de voorbereiding van rulingaanvragen en het correct en veilig toepassen van de fiscale en sociale behandeling van auteursrechten.